Wielu rodziców dzieci sensorycznych zadaje sobie pytanie: „Dlaczego moje dziecko tak szybko się męczy, złości, płacze albo wybucha emocjami?” Często słyszą też z otoczenia: „Przesadzasz”, „Inne dzieci tak nie reagują”, „Trzeba być bardziej konsekwentnym”. Tymczasem dziecko sensoryczne nie reaguje za mocno – ono reaguje adekwatnie do tego, co odczuwa jego układ nerwowy.

Z perspektywy terapeuty, pedagoga i psychologa warto jasno powiedzieć: dziecko sensoryczne nie jest słabsze, niegrzeczne ani źle wychowane. Jego układ nerwowy pracuje inaczej – intensywniej i mniej selektywnie.

Kim jest dziecko sensoryczne?

Dziecko sensoryczne to takie, którego układ nerwowy ma trudności z odbieraniem, filtrowaniem i organizowaniem bodźców z otoczenia. Bodźce te docierają do nas przez zmysły: dotyk, słuch, wzrok, węch, smak, ruch i czucie głębokie.

U dziecka sensorycznego:

• bodźce są odbierane jako zbyt silne,
• układ nerwowy wolniej się reguluje,
• reakcje emocjonalne są bardziej intensywne,
• trudniej jest się wyciszyć i wrócić do równowagi.

To sprawia, że nawet zwykły dzień może być dla dziecka ogromnym wysiłkiem.

Dlaczego przeciążenie pojawia się tak szybko?

1. Układ nerwowy nie filtruje bodźców

U większości ludzi mózg potrafi „odrzucić” nieistotne informacje. Dziecko sensoryczne odbiera wszystko naraz: dźwięki rozmów, szum wentylacji, zapachy, światła, dotyk ubrań, emocje innych osób. To trochę tak, jakby cały czas mieć włączone wszystkie kanały na maksymalnej głośności.

Efekt? Szybkie zmęczenie, rozdrażnienie i potrzeba ucieczki od bodźców.

2. Zbyt intensywne środowisko

Dzisiejszy świat jest bardzo głośny, szybki i kolorowy. Przedszkola, sklepy, place zabaw, ekrany, zabawki grające i świecące – dla dziecka sensorycznego to często nadmiar, z którym trudno sobie poradzić.

To, co dla dorosłego jest normalne, dla dziecka może być przytłaczające.

3. Trudności w regulacji emocji

Układ sensoryczny i emocjonalny są ze sobą ściśle powiązane. Gdy ciało jest przeciążone bodźcami, emocje bardzo szybko „wylewają się” na zewnątrz. Dziecko może:

• płakać bez wyraźnej przyczyny,
• wpadać w złość,
• krzyczeć,
• wycofywać się lub zamykać w sobie.

To nie manipulacja – to reakcja obronna układu nerwowego.

4. Brak umiejętności komunikowania swoich potrzeb

Małe dziecko często nie potrafi powiedzieć: „Jest mi za głośno”, „Jestem zmęczony”, „Potrzebuję spokoju”. Zamiast tego komunikuje się zachowaniem. Im większe przeciążenie, tym trudniejsze zachowanie.

Jak wygląda przeciążenie sensoryczne w praktyce?

Rodzice często zauważają, że dziecko:

• po przedszkolu „wybucha” w domu,
• nie chce się ubierać lub rozbierać,
• nie toleruje mycia głowy, obcinania paznokci,
• ma trudność z zasypianiem,
• unika niektórych sytuacji lub ludzi.

To sygnały, że organizm dziecka nie nadąża z przetwarzaniem bodźców.

Co może zrobić rodzic?

Najważniejsze jest zrozumienie i akceptacja. Kiedy zmieniamy sposób patrzenia na dziecko, zmienia się też nasze reagowanie.

Pomocne mogą być:

• przewidywalna rutyna dnia,
• spokojne przejścia między aktywnościami,
• ograniczenie nadmiaru bodźców (hałas, ekrany),
• codzienne aktywności regulujące układ nerwowy (ruch, docisk, spokojna zabawa),
• konsultacja z terapeutą integracji sensorycznej.

Podsumowanie

Dziecko sensoryczne łatwo się przeciąża, ponieważ jego układ nerwowy pracuje intensywniej i potrzebuje więcej wsparcia w regulacji. Nie potrzebuje surowszego wychowania ani „hartowania”. Potrzebuje dorosłego, który je zrozumie, pomoże nazwać emocje i stworzy bezpieczne warunki do rozwoju.

Z perspektywy terapeuty mogę powiedzieć jedno: kiedy dziecko czuje się zrozumiane, jego zachowanie bardzo często zaczyna się zmieniać.